الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
121
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
آرزو تركيب شده - ارادة اسمى است براى تمايل نفس به چيزى كه حكم و فرمان انجام دادن و يا انجام ندادن در آن چيز باشد و اينكه سزاوار است انجام بشود يا نشود ( تا اراده آزاد و خواست نفسانى يكى از آن دو امر را برگزيند ) سپس اين گونه اراده ، و خواست نفسانى در باره اصل چيزى ، گاهى ميل و كشمكش در مبدأ و آغاز آن چيز است و گاهى در نتيجهء حكم و دستور آن چيز كه جايز و شايسته است و انجام گيرد يا نگيرد . اگر واژه - اراده - در خداى تعالى به كار رود مراد حكم و نتيجه و پايان آن است نه تمايل و خواست نفسانى به مبدأ و آغاز چيزى كه او متعالى است از معنى دل بستن و تمايل . هر گاه گفته شود : أَرَادَ اللّهُ بكذا يعنى خداوند در آن حكم كرد كه آنطور هست و آنطور نيست مثل آيهء : ( إِنْ أَرادَ بِكُمْ سُوءاً أَوْ أَرادَ بِكُمْ رَحْمَةً « 1 » - 17 / احزاب ) گاهى منظور از يادآورى اراده ، امر است چنان كه مىگوئى : أُرِيدُ مِنْكَ : به آن كار امرت مىكنم . مثل آيه : ( يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ - 185 / بقره ) ( قسمتى از آيه روزه است كه مىفرمايد : اگر مريض و مسافر بوديد روزهاى ديگر روزه بگيريد كه اين امر خداى تعالى امر در سهولت براى شماست نه امر در سختى . گاهى واژه - اراده - ذكر مىشود و مراد قصد و هدف است مثل آيه :
--> ( 1 ) قسمتى از آيات مربوط به جنگ است كه مىگويد : ( قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرارُ . . . 16 / احزاب ) بگو اگر از كشته شدن و مرگ مىگريزيد فرار كردن سودتان ندهد و در آن صورت هم جز مدّت اندكى ، از حيات بهرهمند نخواهيد شد ، چه كسى شما را در قبال امر و اراده خدا اگر برايتان محنت يا رحمتى بخواهد نگه مىدارد ؟ و همانها براى خود جزا و ياورى نخواهند داشت ، از آيه فوق مىفهميم كه شهادت و كشته شدن در راه خداى تعالى امرى است اختيارى و پذيرفتنى ، نه حتمى و قطعى كه مشمول اجل حتمى باشد چون مىگويد اگر هم شهادت را برنگزينيد و بگريزيد ، مگر نه اين است كه بالاخره مدّت كمى تا سر رسيد اجلتان زندهايد پس گزينش راه شهادت امرى است اختيارى و شهيد خود انتخاب مىكند و برمىگزيند كه در نتيجه براى ابد در پيشگاه خدا جاودان و مرزوق است .